ลู่วิ่งไฟฟ้าไฟดูด เกิดจากอะไร? วิธีแยกสาเหตุระหว่างไฟฟ้าสถิตและระบบกราวด์ไม่สมบูรณ์

หลายท่านที่ใช้งานลู่วิ่งไฟฟ้าอาจเคยประสบปัญหา "ไฟดูด" ขณะออกกำลังกาย บางครั้งเกิดเพียงแค่จี๊ดเล็กน้อย แต่บางครั้งอาจรู้สึกชัดเจนจนสร้างความกังวลให้กับผู้ใช้งาน

บทความนี้จะอธิบายสาเหตุของการเกิดไฟดูดจากลู่วิ่งไฟฟ้า พร้อมวิธีสังเกตและตรวจสอบเบื้องต้น เพื่อช่วยให้สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้อง

ในบทความก่อนหน้านี้เราได้อธิบายเรื่องไฟฟ้าสถิตไปแล้ว ส่วนบทความนี้จะเน้นอธิบายปัญหาไฟดูดที่เกิดจากระบบกราวด์ไม่สมบูรณ์ ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยในบ้านพักอาศัยและอาคารเก่าหลายแห่ง

ทำไมลู่วิ่งไฟฟ้าจึงจำเป็นต้องมีระบบกราวด์?

ลู่วิ่งไฟฟ้าเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าที่จำเป็นต้องใช้งานร่วมกับระบบกราวด์ เช่นเดียวกับเครื่องทำน้ำอุ่น เครื่องปรับอากาศ ตู้กดน้ำเย็น และตู้เย็น

ภายในลู่วิ่งมีมอเตอร์ไฟฟ้าขนาดใหญ่ แผงควบคุม และอุปกรณ์ไฟฟ้าหลายชนิดที่ทำงานร่วมกันตลอดเวลา โดยเฉพาะมอเตอร์ไฟฟ้าซึ่งเป็นอุปกรณ์โลหะที่มีการเหนี่ยวนำทางไฟฟ้าอยู่ตลอดการทำงาน

กระแสไฟฟ้าบางส่วนอาจรั่วไหลไปยังโครงสร้างเหล็กของเครื่องได้ตามธรรมชาติของระบบไฟฟ้า ซึ่งผู้ผลิตจึงออกแบบให้กระแสดังกล่าวไหลลงสู่สายกราวด์แทนที่จะผ่านร่างกายผู้ใช้งาน

วิธีแยกแยะว่าเป็นไฟฟ้าสถิตหรือระบบกราวด์ไม่สมบูรณ์

กรณีไฟฟ้ารั่วจากระบบกราวด์

ไฟดูดจากระบบกราวด์มักเกิดขึ้นเมื่อสัมผัสชิ้นส่วนโลหะของลู่วิ่ง เช่น โครงเหล็ก ราวจับ หรือสกรูโลหะต่าง ๆ เนื่องจากกระแสไฟฟ้าจากระบบไฟบ้านไหลมายังโครงสร้างของเครื่อง

กรณีไฟฟ้าสถิต

ไฟฟ้าสถิตมักเกิดจากการเสียดสีระหว่างสายพาน รองเท้า และร่างกายผู้ใช้งาน โดยมักเกิดเมื่อสัมผัสวัสดุที่ไม่ใช่โลหะ เช่น พลาสติก ยาง หรือวัสดุหุ้มต่าง ๆ

วิธีตรวจสอบระบบกราวด์เบื้องต้น

กรณีใช้ปลั๊กพ่วง

หากปลั๊กพ่วงของท่านเป็นแบบ 2 ขา หรือไม่มีระบบกราวด์ กระแสไฟรั่วจะไม่สามารถไหลลงดินได้อย่างถูกต้อง ทำให้มีโอกาสเกิดไฟดูดจากโครงเครื่องได้

ลู่วิ่งไฟฟ้าส่วนใหญ่จะมาพร้อมปลั๊กไฟแบบ 3 ขา ซึ่งออกแบบมาเพื่อใช้งานร่วมกับระบบกราวด์โดยเฉพาะ

กรณีปลั๊กไฟบ้านไม่มีระบบกราวด์

บ้านรุ่นเก่าหลายแห่งยังใช้ปลั๊กไฟแบบ 2 รู และไม่ได้เดินสายกราวด์ไว้ตั้งแต่แรก แม้ว่าจะสามารถใช้งานลู่วิ่งได้ แต่จะมีความเสี่ยงต่อปัญหาไฟดูดจากไฟรั่วมากกว่าระบบไฟฟ้าที่มีการติดตั้งกราวด์อย่างถูกต้อง

หากมีปลั๊ก 3 รูแล้ว ยังเกิดไฟดูดได้หรือไม่?

คำตอบคือ "เป็นไปได้"

ในบางกรณี ช่างไฟอาจติดตั้งเต้ารับแบบ 3 รู แต่ไม่ได้เดินสายกราวด์จริง หรือไม่ได้เชื่อมต่อสายกราวด์เข้ากับระบบหลักของอาคาร ทำให้แม้ปลั๊กจะดูเหมือนมีระบบกราวด์ แต่ในความเป็นจริงกลับไม่สามารถระบายกระแสไฟรั่วได้

กรณีลู่วิ่งใช้งานมานานหลายปี

หากเป็นลู่วิ่งที่มีอายุการใช้งานหลายปี สาเหตุอาจเกิดจากสายกราวด์ภายในเครื่องหลุด ขาด หรือถูกสัตว์กัดแทะ เช่น หนู หรือแมลงต่าง ๆ

กรณีนี้ควรให้ช่างผู้ชำนาญตรวจสอบภายในเครื่องเพื่อความปลอดภัย

แนวทางแก้ไข

• เปลี่ยนปลั๊กพ่วงให้เป็นรุ่นที่รองรับระบบกราวด์
• เสียบลู่วิ่งเข้ากับปลั๊กผนังโดยตรงเพื่อทดสอบ
• ตรวจสอบว่าระบบไฟฟ้าภายในบ้านมีการเดินสายกราวด์จริง
• ให้ช่างไฟตรวจสอบระบบกราวด์ของบ้าน
• ตรวจสอบสายกราวด์ภายในลู่วิ่ง หากเป็นเครื่องที่ใช้งานมานาน

สรุป

ปัญหาไฟดูดจากลู่วิ่งไฟฟ้าส่วนใหญ่เกิดได้จาก 2 สาเหตุ คือ ไฟฟ้าสถิต และระบบกราวด์ไม่สมบูรณ์ ซึ่งทั้งสองกรณีมีลักษณะการเกิดและแนวทางแก้ไขแตกต่างกัน

หากพบว่าอาการไฟดูดเกิดขึ้นเมื่อสัมผัสโครงโลหะของเครื่อง ควรตรวจสอบระบบกราวด์ของปลั๊กไฟ ปลั๊กพ่วง และระบบไฟฟ้าภายในบ้านเป็นอันดับแรก เพราะลู่วิ่งเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าที่จำเป็นต้องใช้งานร่วมกับระบบกราวด์อย่างถูกต้องเพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้งาน